Mu’tel Fiil Nedir?

Arapçada fiiller sahih ve mu’tel olmak üzere ikiye ayrılır. Mu’tel fiil (الفعل المعتل), kök harflerinden biri veya daha fazlası illet harfleri (ا، و، ي) olan fiillerdir. Bu illet harfleri, fiilin çekimi sırasında düşebilir, değişebilir veya dönüşebilir.

Mu’tel Fiil Çeşitleri

Mu’tel fiiller, illet harfinin konumuna göre dört gruba ayrılır:

1. Mithâl Fiil (الفعل المثال)
   • İlk harfi illet harfi olan fiillerdir.
   • Çekim sırasında genellikle illet harfi (و) düşer.
   • Örnekler:
     • وعد (söz verdi) → يَعِدُ
     • وجد (buldu) → يَجِدُ
     • يسر (kolay oldu) → يَيْسُرُ
2. Ecvef Fiil (الفعل الأجوف)
   • Ortadaki harfi illet harfi olan fiillerdir.
   • Çekim sırasında illet harfi bazen harekete göre değişebilir.
   • Örnekler:
     • قال (dedi) → يقول
     • نام (uyudu) → ينام
     • باع (sattı) → يبيع
3. Nâkıs Fiil (الفعل الناقص)
   • Son harfi illet harfi olan fiillerdir.
   • Çekim sırasında illet harfi genellikle düşer veya dönüşür.
   • Örnekler:
     • دعا (dua etti) → يدعو
     • سعى (çabaladı) → يسعى
     • رمى (attı) → يرمي
4. Lefîf Fiil (الفعل اللفيف)
   • İki harfi de illet harfi olan fiillerdir.
   • İki türü vardır:
     • Lefîf Mafrûk (اللفيف المفروق): İlk ve son harfi illet harfi olan fiiller.
       • وفى (yerine getirdi) → يفي
       • وقى (korudu) → يقي
     • Lefîf Makrûn (اللفيف المقرون): Yan yana iki illet harfi olan fiiller.
       • طوى (katladı) → يطوي
       • هوى (aşağı düştü) → يهوي

Mu’tel Fiilin Özellikleri

✅ İçinde en az bir illet harfi bulunur.
✅ Çekim sırasında illet harfleri düşebilir, değişebilir veya dönüşebilir.
✅ Sahih fiillere göre çekimi düzensizdir, bu yüzden öğrenilmesi daha fazla dikkat gerektirir.

Mu’tel fiiller, Arapçada en çok kullanılan fiil türlerinden biridir ve özellikle Kur’an-ı Kerim’de sıkça geçer.